به‌ریتانییه‌كان به‌ر له‌ هه‌موو كه‌سێك هه‌ست به‌ ده‌ره‌نجامه‌كانی ده‌رچوونی وڵاته‌كه‌یان له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا ده‌كه‌ن و حه‌وت گۆڕانگاری نه‌رێنی له‌ ژیانیان رووده‌دات و باجه‌كه‌ی ده‌ده‌ن:
ڤیزه‌
هاوڵاتیانی به‌ریتانی له‌ زووترین كاتدا ده‌كه‌ونه‌ ژێر كاریگه‌ریی ده‌رچوون له‌ یه‌كێتی ئه‌وورپا، به‌تایبه‌تی له‌بواری ئازادی هاتوچوو له‌ناو وڵاتانی یه‌كێتی ئه‌وورپا.
له‌كاتێ ئێستادا به‌ریتانییه‌كان ته‌نیا به‌ ناسنامه‌مه‌یه‌ك له‌ ناوچه‌ی شنگن هاتوچوو ده‌كه‌ن (ته‌نانه‌ت به‌ریتانیا كه‌ ئه‌ندامی شنگن نییه‌)، پاش ده‌رچوونی به‌ریتانیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا، پێویسته‌ هاوڵاتیانی بۆ سه‌ردانكردنی 27 وڵاتی یه‌كێتی ئه‌وروپا داوای ڤیزه‌ بكه‌ن.
گه‌شت
به‌ریتانییه‌كان بۆ گه‌شت بۆ وڵاتانی یه‌كێتی ئه‌وروپا تووشی خه‌رجییه‌كی زیاتر له‌ جاران ده‌بن. نه‌ك ته‌نیا به‌هۆی دابه‌زینی به‌های پاوه‌ند به‌رامبه‌ر یۆرۆ كه‌ ده‌بێته‌ هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی توانایی كڕینیان، به‌ڵكو رێككه‌وتننامه‌كانی ئه‌وروپا، ته‌نیا رێگه‌ به‌ كۆمپانیاكانی هێڵی هه‌وایی ئه‌وروپا ده‌ده‌ن بۆ كاركردن له‌ ئاسمانی ئه‌وروپا به‌بی مه‌رج و به‌ربه‌ستی خێرایی و نرخ.
ده‌رفه‌تی كار
ئه‌گه‌ر لایه‌نگرانی ده‌رچوونی به‌ریتانیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا له‌ كه‌مپینه‌كه‌یان باسیان له‌ پاراستنی هه‌لی كار بۆ به‌ریتانیاییه‌كان ده‌كرد، به‌ڵام به‌ده‌رچوونی به‌ریتانیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا ژماره‌یه‌كی زۆری ده‌رفه‌تی كار له‌ ده‌ست ده‌دات، به‌تایبه‌تی له‌ بانكه‌ گه‌وره‌كان.
به‌ڕێوه‌به‌ری بانكی جی پی مۆرگان، جیمی دیمۆن رایگه‌یاند‌ زیاتر له‌ 16 هه‌زار كه‌س له‌ناو به‌ریتانیا بۆ ئه‌م بانكه‌ كار ده‌كه‌ن و له‌ نێوان هه‌زار و تا چوار هه‌زار ده‌رفه‌تی كار هه‌ڵده‌وه‌شێننه‌وه‌.
مۆرگان ستانلی هه‌زار ده‌رفه‌تی كار له‌ كۆی شه‌ش هه‌زار له‌ به‌ریتانیاوه‌ بۆ یه‌كێتی ئه‌وروپا ده‌گوازرێته‌وه‌. گولدمه‌ن ساكس پلانی گواستنه‌وه‌ی لانیكه‌م 1600 هه‌لی كار له‌ به‌ریتانیاوه‌ هه‌یه‌.
بۆ ئه‌و هاوڵاتیانه‌ی به‌ریتانیا كه‌ له‌ وڵاتانی یه‌كێتی ئه‌وروپا ده‌ژین ره‌وشه‌كه‌ خراپتر ده‌بێت، 1.3 ملیۆن هاوڵاتی به‌ریتانیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا ده‌ژین و به‌هۆی چه‌ندین كێشه‌وه‌ ناچارن یه‌كێتی ئه‌ورپا به‌جێ بێلن. به‌تایبه‌تی 319 هه‌زار كه‌س له‌ ئیسپانیا، 249 هه‌زار كه‌س له‌ ئیرله‌ندا، 171 هه‌زار كه‌س له‌ فه‌ره‌نسا و 100 هه‌زار كه‌س له‌ ئه‌ڵمانیا.
خانه‌نشینی
خانه‌نشیانی به‌ریتانیا، داهاته‌‌كانیان وه‌ك به‌فری به‌ر خۆر ده‌توێته‌وه‌، به‌هۆی روخانی به‌های پاوه‌ند.
خانه‌نشینێكی به‌ریتانی كه‌ له‌ كه‌رتی په‌روه‌رده‌ و نیشته‌جێبوون له‌ فه‌ره‌نسا خانه‌نشین بووه و پاره‌كه‌ی به‌ دراوی پاوه‌ند له‌ به‌ریتانیا وه‌رده‌گرێت، رایگه‌یاند له‌مه‌ودا داهاته‌كه‌ی نزم ده‌بێته‌وه و پرسیاری ئه‌وه‌ی ده‌كات بۆ ده‌بێته‌ قوربانی، به‌ له‌ ده‌ستدانی پشووی هاوینه‌، ئۆتۆمبێل یان خانوو، یان ناچاره‌ بۆ به‌ریتانیا بگه‌ڕێته‌وه‌.
بێمه‌ی نه‌خۆشی
كێشه‌یه‌كی تر به‌رۆكی ره‌وه‌ندی به‌ریتانیا له‌ ئه‌وروپا ده‌گرێت، بۆ نموونه‌ بێمه‌ی ته‌ندروستییه‌ له‌ فه‌ره‌نسا. هاوڵاتیانی به‌ریتانیا له‌ فه‌ره‌نسا سوود له‌ سیسته‌می نیشتمانی ته‌ندروستی فه‌ره‌نسا وه‌رده‌گرن، به‌هۆی رێكه‌وتنێكی دوو لایه‌نه‌، كه‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی به‌ریتانیا تێچووه‌كه‌ی ده‌دات.
هه‌روه‌ها له‌وانه‌یه‌ داوا له‌ هاوڵاتیانی به‌ریتانیا له‌ وڵاتانی یه‌كێتی ئه‌وروپا بكرێت پێویسته‌ بۆ كاركردن مۆڵه‌تی كار وه‌ربگرن.
كارمه‌ندانی دامه‌زراوه‌كانی ئه‌وروپا
چاره‌نووسی هه‌زار كارمه‌ندی به‌ریتانیا له‌ دامه‌زراوه‌كانی ئه‌وروپا، به‌تایبه‌تی له‌ برۆكسل نادیار ده‌بێت. هه‌ندێكیان بیری له‌ به‌ده‌ستهێنانی ره‌گه‌زنامه‌ی دووه‌م ده‌كه‌ن، به‌تایبه‌تی ره‌گه‌زنامه‌ی به‌لژیكی.
به‌ره‌و سنووری نوێ
ده‌رچوونی به‌ریتانیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا، په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ هه‌ندێ له‌ وڵاتانی دراوسی تووشی ئاڵۆزی ده‌كات. ئیسپانیا بیری له‌ داخستنی سنووره‌كانی له‌گه‌ل "جبل طارق" ده‌كات، كه‌ مه‌وداكه‌ی شه‌ش كیلۆمه‌تری چوار گۆشه‌یه‌ و 33 هه‌زار به‌ریتانی تێیدا ده‌ژین.
به‌ ده‌رچوونی به‌ریتانیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وورپا، سنوورێك له‌ باكووری به‌ریتانیا له‌ نێوان ئیرله‌ندای باكوور و ئیرله‌ندا داده‌نرێت كه‌ رۆژانه‌ كاریگه‌ری بۆ سه‌ر هاتوچووی هه‌زاران كه‌س هه‌یه‌.

کوردانی ئەوروپا





شه‌وقی کانه‌بی-ئه‌ڵمانیا
منداڵێکی په‌نابه‌ری کورد له‌ ئه‌ڵمانیا له‌ مه‌له‌وانگه‌یه‌کدا ده‌خنکێت.
یاد بارزان ره‌وف، ته‌مه‌ن 7 ساڵ خه‌ڵکی شاری سلێمانیه‌و له‌گه‌ڵ خانه‌واده‌که‌یدا ماوه‌ی 6 مانگه‌ وه‌ک په‌نابه‌ر هاتونه‌ته‌ ئه‌ڵمانیاو له‌ شارۆچکه‌ی باد برامشتێت نیشته‌جێن که‌ 40 کیلۆمه‌تر له‌ باکوری شاری هامبۆرگ دووره‌.
به‌رزان ره‌وف، باوکی منداڵه‌ خنکاوه‌که‌ رایگه‌یاند، مامۆستاکانی قوتابخانه‌که‌ی کوڕه‌که‌یان له‌گه‌ڵ منداڵه‌ خوێندکاره‌کانی دیکه‌ بردۆته‌‌ مه‌له‌وانگه‌ بۆ مه‌له‌کردن به‌ڵام مامۆستاکان که‌مته‌رخه‌م بوونه‌و کوڕه‌که‌ی مه‌له‌وانی نه‌زانیوه‌و له‌ مه‌له‌وانگه‌که‌دا خنکاوه‌.

به‌رزان ره‌وف، گوتیشی دوای خنکانی منداڵه‌که‌ پۆلیس به‌ هه‌لیکۆپته‌ر منداڵه‌که‌یان گواستۆته‌وه‌ بۆ نه‌خۆشخانه‌ به‌ڵام کارله‌کار ترازاوه‌و منداڵه‌که‌ گیانی له‌ ده‌ست داوه‌، پۆلیس له‌ لێکۆڵینه‌وه‌دایه‌ بۆ ئاشکراکردنی هۆکاری خنکانی منداڵه‌که‌.



کاتێک دەوترێت بەریتانیای گەورە مەبەست لە بوونی دەوڵەتێکی گەورە نیە لەسەر زەویەکی فراوان بەڵکو کاریگەری کولتورو فەرهەنگ و زمان و زانست و سەرمایەو لەسه‌رێکی کەشەوە بوونی گیانی زاڵێتی ئینگلیز لە مێژوودا بە دەست بەسەردا گرتنی وشکانی زیاتر کە لە لایەکەوە بۆ کەرەستەی خاو بۆ بەگەر خستنی کارخانە گەورەکانی و لەسەرێکی کەشەوە دۆزینەوەی بازاری دنیا بۆ ساغکردنەوەی کەلوپەلەکانی ، بە تێپەربوونی قۆناغەکانی مێژوو روودانی دوو جەنگی جیهانی و سەرکەوتنی سیاسەتی جەنگی بەریتانیا بە سەرۆکایەتی چرچل وە خۆبەدەستەوەنەدانی لە جەنگی جیهانی دووەم ، بەریتانیا بوو بە بەریتانیا لە چاو ئەوروپای وێران بوو بە خەزێنەیەکی گەورە لە کۆکردنەوەی هەرچی لە پاش ماوەی جەنگ جێ دەمێنێ زۆرێک لە گەورە پیاوان و سەرمایەدارانی ئەڵمانی و فەرەنسی و دەوڵەتە ئەوروپیەکانی تر روودەکەنە بەریتانیا ، لەوێوە جارێکی تر پلانی دووبارە بنیات نانەوەی ئەوروپایەکی تر دادەرێژن ، لە دوای شکانی ئەڵمانیاو کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم لە ئێران و لە شاری تاران هەرسێ سەرکردەی براوەی جەنگ ، چرچل و ستالین و ترومان کۆدەبنەوە تا لە نزیکەوە جارێکی تر هەم دنیا هەم میراتی بەرەی شکاوی جەنگ بەسەر خۆیاندا دابەش بکەن ، ئەوەبوو بەریتانیا هەروەک چۆن لە جەنگدا پشکی شێری پێ بڕا لە میراتی دوای جەنگیشدا پشکی شێری بەرکەوت ، بەدەر لەوەی کە لەگەڵ دورگەی هۆنگ کۆنک و تایوان پەیمانی ١٠٠ ساڵەی هەبوو کە هۆنگ کۆنگ بە کۆنفیدراڵی گەرایەوە سەر چین وەلێ تایوان هەتا ئێستە سەربەخۆیی خۆی پاراستوە لەبەربوونی سەرمایەکی زۆری ئینگلیز لەو دوورگەیە ، لەسەر ئاستی جیهان، دەوڵەتکی گەورەی وەک هند لەژێر سیاسەتی ئینگلیزدان ، وڵاتانی باشوری رۆژهه‌ڵاتی ئاسیا وباشوری  ئەفریقاو دەوڵەتە گرنگەکانی ئەفریقا وەک گانا ،هەروەها کە ئەمرۆ سەنگافورەو مالیزیا دوو نمونەی بەرچاوی سەرکەوتنی سیاسەتی ئابوری ئینگلیزن ، مەسەلەی مانەوە یا نەمانەوەی بەریتانیا لە یەکێتی ئەوروپا زیاتر سیاسەتی ئابوریە کە ئێستا سنوری ئەو یەکێتیە فراوان بوە بە تێخزاندنی چەندین وڵاتی رۆژهه‌ڵاتی ئەوروپا کە زیاتر بارێکی قورسی مرۆیی و ئابورین بەسەر شانی بەریتانیاوە بۆیە جێی خۆیەتی کە لە دۆخی ئەمرۆدا کە رۆژهەڵاتی ناوین تا چەندین ساڵی تر ئاسۆی ئارام بوونەوەی روون نیە سەرمایەداران و سیاسەتمەدارانی ئینگلیز بیرێک لە ناوخۆی دەوڵەتەکەیان بکەنەوە کە زیاتر نەبنە خۆراکی ململانێ سیاسی ئابوری و تائیفیه‌کان، 
هەروەک چۆن لەسەر ئاستی جیهان بەریتانیا خاوەنی پێگەیەکی یەکجار بەهێزو فراوانە به‌ڵام قسە ئێستا لەسەر ئاستی ئەوروپاو دەنگدانی تاکی ئینگلیزە بۆ مانەوە یا دەرچونیان لە یەکێتی ئەوروپا.
بە بروای من ئەم دەنگۆیە لەو کاتەوە سەرچاوە دەگرێت کە ئەڵمانیا دوای یەکگرتنەوەو دوای رزگاربوونیان لەو بەندانەی سزای دۆراندنی جەنگ وەک دەوڵەتێکی بەهێزو کاریگەر هاتوتۆتە مەیدان کە ئێستا ئەڵمانیا وەک هێزی سێیەمی دنیا لە پیشەسازی و ئابووری دەکەوێتە بەرچاو ، کە بۆ ئنگلیز ئەمە جێگەی جۆرێک لە حساب بۆ کردنە بە تایبەتی لە ساڵی ١٩٩٨ بۆ ساڵی ٢٠٠0 مۆرکردنی چەندین پەیماننامەی ئابوری و سیاسی لە نێوان فەرەنساو ئەڵمانیاو پێداگرتنی ئەڵمانیا لەسەر دراوی یۆرۆ کە تەواوی ئەوروپا بگرێتەوە بەریتانیا تا ئێستە دژە هه‌روه‌ها بە خێرایی کلک گرێدانی فەرەنساو ئەڵمانیا بۆ هێنانی دەوڵەتانی رۆژهه‌ڵاتی ئەوروپا بۆ یەکێتی ئەوروپاو ، دۆستایەتی پتەوی ئەڵمانیا و روسیا ، ئەمانە بە گشتی هۆکار گەلێک بوون کە زەنگی مەترسی بۆ بەریتانیا لێ دەدا کە ئەگەر بەخۆی نەکەوێ ئەوا دەکرێت پێگەی بەهێزی خۆی لە دەست بدات و لە ناو سیاسەتی گشتگیرانەی ئەوروپا ئەو ئابوریە بەهێزەی هەیەتی رۆبچێت ، بۆیە بەریتانیا هەمیشە وای دەکرد کە دوو ساڵی گفتوگۆی وەزیرانی دارایی ئەوروپا لەسەر دراوی یۆرۆبە قورسترین گفتوگۆو بریاری خێراو پەشیمان بوونەوەی خێراو کە چەندین راپۆرتی مێدیایی لەسەر ساز کراوە ، لەمەشدا ئەڵمانیاو فەرەنسا پێشەنگ بوون ، لە ئەوروپادا بەریتانیا پێگەیەکی سیاسی ئابوری بەهێزی هەیە کە بە جیابوونەوەیان وەک بەریتانیا دەمێنێتەوە بۆ نمونە دەوڵەتانی ئەسکەنده‌نافیا بە تایبەتی وڵاتی سوید ، شوێن پێ هەلگرەوەی سیاسەتی بەریتانیایە بەریتانیا لەگەڵ هەر پەیمانێکدا بێ ئەویش لەگەڵیەتی نەبێ ئەویش نیە ، سەرەرای بوونی دەیان و سەدان سەرمایەداری گەورەو ناونجی لە ئەڵمانیا ، فەرەنسا ، سوید ، دانیمارک ، نەرویج ، فینلەندا ، ئیتالیان ، ئیسپانیا ، پۆلندا ، چیک ، نەمسا کە بەریتانیا بمێنێتەوە یا دەرچێت ئەمان لەگەڵ سیاسەتی بەریتانیا دەمێننەوەو ناگۆڕێن ئەمە کە بەریتانیا نەهاتۆتە ناو بازاری دراوی ئۆیرۆ کە سویدو ئەسکەندنافیاش نەهاتن خۆ لە ئەوروپا دەرچێ هیچ گۆرانێک رونادات ، خەمخۆری سەرۆک وەزیران و راوێژکارو سەرۆکی دەوڵەتانی یەکێتی ئەوروپا لە نیگەرانیان لە دەرچونی لەوێوە سەرچاوە دەگرێ کە بەریتانیا بەهێزتر دەبێ و لە رێگایەوە سیاسەتی یەکێتی ئەورپا بێهێز دەکات کە ناچار دەبن بەجۆرێک خۆیان لەگەڵ بەریتانیا بسازێنن بە زۆرە ملێی و تۆپزی ، زۆر هۆکاری تریش کە ماف بە بەریتانیا دەدات بێ گەرانەوە بۆ برۆکسل خۆی بریار لە چارەنوسی بەرژەوەندیەکانی خۆی بدات هەم لە ئەوروپاو هەم لە رۆژهەڵات و هەم لە دنیا .
دانا رەشید ، هانۆڤەر
 یه‌کشه‌مه‌ی رابردوو ده‌رباره‌ی ده‌رفه‌ته‌کانی به‌رده‌م هونه‌ری کوردی و هونه‌رمه‌ندانی کورد له‌ ئه‌ڵمانیاو ئه‌وروپا له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندان سه‌عدون یونس شانۆکارو کارۆخ ئه‌حمه‌د شانۆکار، تاوتوێکرا ئه‌گه‌ر .گوێت لێ نه‌بوه‌، له‌و لینکه‌ گوێی لێبگره‌.
http://www.radio-rum.de/blog/podcast/barnamay-kurdi-19-juni/
ھاوڕێی پەنابەری بەرێز:
نامەیەکی لەم شێوەیە بۆ زۆربەتان ھاتووە یان دێت.
بەکورتی نوسراوە، کە بەرێزت داوای خوێندنی زمانت کردووە.
بەڵام لەم نامەیەدا بەداخەوە نوسراوە،
کە لەبەر کێشەی پەنجەمۆری ووڵاتانی دی (یاسای دەبلن)
یاخود ھەر کێشەیکی دی کە ببێتە ھۆی ، قبوڵ نەکردنی داواکاریەکەت.
ئەم نامەیە تەنھا بۆ خوێندنە و باسی ھیچ شتێکی تری وەک دەرکردن و بڕینی
ئەو برە پارەیەی سۆسیال و ھیچ بەزم و ڕەزمێکی تری تیا نیە.
...................................................
پارێزەر بگریت یان نا؟
ئەوەیان خۆت بڕیاری لەسەر بدە. .
Sirwan Baban- 24.06.2016












دانا ڕەشید - هانۆڤەر

پارتی سۆسیال دیمۆکراتی ئەڵمانیا کە لە ئێستادا لەگەڵ پارتی سەوز و پارتی چەپ ، خۆیان ئامادە دەکەن بۆ هەڵبژاردنی ساڵی داهات و کە  هەلبژاردن ببەنەوە حکومەتی بەرەی  ( سور ، سور ، سەوز ) پیک بهێنن، هەڵبەتە  رەنگی سۆسیال دیمۆکرات و چەپ سورە و رەنگی پارتی سەوز سەوزە ، لەم بارەیەوە رۆژنامەی بیلد باسی ئەو  پلان و هەوڵ و لە هەمان کاتدا  موجازەفەو ئازایەتیە دەکات کە  زیگمار گابریل هاوسەرۆکی سۆسیال دیمۆکرات و جێگری راوێژکاری ئەڵمانیا  مێرکل ، کە  پیویستیان بە بازدانێکی بەرزە بۆ ئەوەی جارێکی تر  بەرەی  سورو سەوز ئەمجارە بە تێکەڵ بوونی سوری چەپەکان کە وای ناوناوە کە گۆشت و خوێن یەک دەگرێتەوە ،هەتا ئێستە   سیاسەتی گابریل توانیویەتی کە رای زۆربەی سەرکردایەتی و ئەندامانی پارتەکەی بۆلای خۆی رابکێشێت وە پارتی سەوز و پارتی چەپ لە هەمان کاتدا تا رادەیەکی زۆر هاو ران کە  ئەگەر سەرکەوتن بە دەست بهێنن سیاسەتی ئەڵمانیا وە رەوشی ژیان لە ئەڵمانیا گۆرانکاری باشتر بە خۆیەوە ببینێ  وەک دەڵێن  سیساسەت  بکەن بە هونەری سیاسەت .
شایەنی باسە هەمیشە پارتی سەوزو سۆسیال دیمۆکرات  بەیەکەوە  لە حکومەتدا بوون ئەم جارە پارتی چەپ کە زیاتر ئەم پارتە لە رۆژهەڵاتی ئەڵمانیا دەوری هەبوو  بە ناوی  PDS کە سیاسەت مەدار جۆرج کەیزی رابەرایەتی دەکرد دوای  جیابوونەوەی  سیاسەتمەداری ناسراو ئۆسکار لافۆنتین لە سۆسیال دیمۆکرات  کە  رابەرایەتی باڵی جەپی ناو سۆسیال دیمۆکراتی دەکرد ،لەگەڵ جۆرج کەیزی یەکیان گرت پارتی  چەپی لێ دروست بوو ( لینکە ) لە یەکەم خۆ پاڵاوتنیان بۆ پەرلەمانی ئەوروپا ٥٢ کورسیان بەدەست هێنا ، ئەم پارتە زۆر دۆستی کورد و میللەتە ستەم دیدەکانە کە لێدوانە جوانەکانی جۆرج کەیزی دیارو بڵندە .هەروەها پارتی سەوزو لێدوانەکانی  کلاودیا رۆت .

بەهیوای کە پلانەکەی گابریل و سۆسیال دیمۆکرات و سەوزو چەپ سەرکەوێ.


بەپێی ڕێککەوتنێك کە لەڕۆژی 28.07.1951 دا ھاتووە، بەھیچ شێوەیەک نابێت کەسێكی داواکاری پەنابەرێتی ڕەوانەی ووڵاتەکەی بکرێتەوە،
ئە گەر ھاتوو، لەووڵاتی خۆی :
ئازادی و ژیانی کەوتە ژێر مەترسییەوە، گەرھاتوو لەسەر دین یان نەتەوە یان گروپی میللەتی، یاخود لەسەر بیرو بۆ چوونی سیاسی ڕاوەنانی لەسەر بێت ومەترسی لەسەر ژیانی ھەبیت.. ھتد
ئەمانە نابێت دیپۆرتی بەزۆر بکرێنەوە بۆ ووڵاتەکەی خۆیان.

ھاوڕێی پەنابەری نوێ:
لەکاتی ئینتەر ڤیودا، گەر بەگشتی باسی کێشەی ووڵاتەکەت بکەیت و باسی باری نالەباری
ووڵاتی خۆت بکەیت، کە شەر وئاژاوە لەناو ووڵاتدا ھەیە، و تۆش بەو ھۆیەوە ووڵاتت بەجێ ھێشتووە.
ئەوا رەنگە شانسی ئەوەت ھەبێت کە مافی پەنابەری ، بۆ ماوەی یەك ساڵ. بەدەست بێنیت.
کە ئەم جۆرە ئیقامەیە ساڵانە نوێ ئەکرێتەوە و مافی کار کردن و مانەوەت ھەیە بەڵام:
مافی ھێنانی خێزان و منالانی خوار 18 ساڵت نابێت.

بەڵام گەر لەکاتی ئینتەرڤیودا، بەشێوەیەکی تایبەت باس لە کێشەی ڕاستەوخۆی خۆت بکەیت کە بیسەلمێنیت ، لەووڵاتی خۆت توشی ڕاونان و ئازار دان و ئەشکەنجە بوویت.
لەسەر بۆ چونی سیاسیت یاخود ئەو بەندانەی لەسەرەوە باسکراوە.
ئەوا لەم حاڵەتەیا ئەگەری زۆر ھەیە کە ئیقامەی سێ ساڵی وەربگریت، کە شانسێکی گەورەیە بۆ ئەوەی لەماوەی سێ مانگی یەکەمی وەرگرتنی ئیقامەکەت، بەبێ چەسپاندنی مەرجەکانی:
کارکردن و زمان زانین و ھەبوونی خانووی گەورە بۆ خێزانەکەت.
ئەتوانیت خێزانەکەت بە شێوەیەکی فەرمی بھێنیت بۆ ئەڵمانیا.
لای خۆمان ئەڵێین: ڕایان بکێشیت.

بەشێوەیەکی گشتی لەھەموو حاڵەتەکاندا، شانس ڕۆڵێکی گرنگی ھەیە.

ھیوام وایە ھەمووتان شانسی باشتان ھەبێت.


سیروان بابان

 

ئه‌ڵمانیا چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ژنه‌ موسڵمانه‌ باڵاپۆشه‌کان ده‌کات
شه‌وقی کانه‌بی-ئه‌ڵمانیا


ژنێکی ئه‌ڵمان له‌ شاری به‌رلین هێرشی کردۆته‌ سه‌ر کچێکی موسڵمانی 13 ساڵان و په‌چه‌ی له‌ سه‌ریدا دڕاندوه‌و جنێوی پێداوه‌و دواتر رایکردوه‌و شوێنه‌که‌ی جێهێشتوه‌.
پۆلیسی ئه‌ڵمانیا ئاشکرایکرد، ئێواره‌ی رۆژی 18/6/2016 هێرشه‌که‌‌ له‌ وێسته‌گه‌یه‌کی میترۆ له‌ شاری به‌رلین روویداوه‌و پۆلیس سه‌رقاڵی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌‌ بۆ ده‌ستگیرکردنی تاوانباره‌که‌.
زۆربه‌ی ژنانی موسڵمانی ئه‌ڵمانیا، باڵاپۆشی بۆته‌ ئاسته‌نگ له‌ به‌رده‌میان بۆ خۆگونجاندن و تێکه‌ڵبون له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگای ئه‌ڵمانی.
ساڵی رابردوو خوێندکارێکی مه‌غریبی موسڵمان داواکاری پێشکه‌ش به‌ دادگا کردبوو بۆ ئه‌وه‌ی له‌ وانه‌ی مه‌له‌وانی ببوردرێت، به‌ڵام دادگای ئه‌ڵمانیا داواکاریه‌که‌ی ره‌تکرده‌وه‌، له‌ به‌رامبه‌ردا رێگه‌‌ به‌ خوێندکاره‌که ‌درا  "بورکینی"جلی تایبه‌تی مه‌له‌وانی بپۆشێت که‌ له‌شی داده‌پۆشێت، وه‌ک رێزێک بۆ پابه‌ندبوونی دینی کچه‌ خوێندکاره‌که‌.
بورکینی
پێش 10 ساڵ دادگای باڵای ده‌ستووری ئه‌ڵمانیا یاسای قه‌ده‌غه‌کردنی په‌چه‌ی بۆ مامۆستا ژنه‌ موسڵمانه‌کان له‌ قوتابخانه‌که‌ن ره‌تکرده‌وه‌، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش 8 ویلایه‌تی ئه‌ڵمانیا یاسایه‌که‌ جێبه‌جێ ده‌که‌ن که‌ هه‌موو جۆره‌ سیمبۆلێکی دینی له‌ قوتابخانه‌ گشتیه‌کا‌ن قه‌ده‌غه‌ ده‌کات.
به‌و هۆیه‌ی یاسای ئه‌ڵمانیا رێگری ناکات له‌ پۆشینی په‌چه‌ له‌ لایه‌ن منداڵه‌ موسڵمانه‌کانه‌وه‌ بۆیه‌ له‌ قوتابخانه‌کانی ئه‌ڵمانیادا بوونی منداڵی باڵاپۆش بۆته‌ دیارده‌یه‌کی به‌رچاو.
هه‌ندێک له‌ ژنه‌ موسڵمانه‌کان سكاڵا له‌ خاوه‌ن کاره‌کان ده‌که‌ن که‌ به‌ هۆی باڵاپۆشیه‌وه له‌ کاره‌کانیان دورخراونه‌ته‌وه‌ یاخود کاریان پێ نادرێت، هه‌رچه‌نده‌ یاسای ئه‌ڵمانیا رێگری له‌ پۆشینی په‌چه‌ ناکات له‌ کاتی کاردا.
هه‌ندێک له‌ مه‌له‌وانگه‌کانی ئه‌ڵمانیا چه‌ند رۆژێکی دیاریکراویان بۆ ژنه‌ موسڵمانه‌کان ته‌رخانکردوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی دوور له‌ چاوی پیاوان مه‌له‌وانی بکه‌ن. ئه‌مه‌ش ده‌رفه‌تێکه‌ له‌ زۆرێک له‌ وڵاته‌ ئیسلامیه‌کانیش بوونی نیه‌.






 ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانی "بەهمەن قوبادی" بە نمایشی بەرهەمە سینەمایی و دیکۆمێنتارییەکانی ئەم سینەماکارە ناودارە کوردە لە سی و چوارەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "مۆنیخ" لە وڵاتی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت.
ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانی "بەهمەن قوبادی" بە نمایشی بەرهەمە سینەمایی و دیکۆمێنتارییەکان لە دەرهێنانی ئەم سینەماکارە ناودارە کوردە، لەوانە: فیلمی سینەمایی کاتێک بۆ مەستی ئەسپەکان"، فیلمی سینەمایی "کیسەڵەکانیش دەتوانن بفڕن"، فیلمی سینەمایی "نێوە مانگ"، فیلمی سینەمایی ""کەس ئاگای لە پشیلە ئێرانییەکان نییە!"، فیلمی سینەمایی "وەرزی کەرگەدەن"، فیلمی دیکۆمێنتاریی "دەف"، فیلمی بڵیندی "ئاڵای بێ وڵات" و فیلمی "هەندێک جار چاو لە سەرێ بکە" لە چوارچێوەی کۆمەڵە فیلمی "چەند وتەیەک لەگەڵ خوداکان" لە سی و چوارەمین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "مۆنیخ" Munich لە وڵاتی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت.
"بەهمەن قوبادی" لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "مۆنیخ" ئامادە دەبێت و کاتژمێر 6ی دوانیوەڕۆی ڕۆژی 27ی جوونی 2016 لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی ئەم فیستیڤاڵەدا، وڵامی پرسیاری پەیامنێران، ڕۆژنامەنووسان و ڕەخنەگرانی سینەمایی دەداتەوە. 
فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "مۆنیخ" کە دووهەمین ڕووداویی سینەمایی ئەڵمانیا دوای فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "بەڕڵین" دێتەئەژما، سی و چوارەمین خولی بە نمایشی کۆمەڵێک فیلم لە دەرهێنانی سینەماکارانی ناوداری وڵاتانی جۆراوجۆر‌ی جیهان لە چەندین بەشی پێشبڕکێی و دەرەوەی پێشبڕکێی لە ڕۆژانی 23ی جوون تا 2ی جوولای 2016 لە شاری مۆنیخ لە وڵاتی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت
 خەتەر (Xatar)  یەکێکە لە ڕاپەرە بەناوبانگەکانی ئەڵمانیا ، ناوی تەواوی (ژیوار حاجبی) ە، لە ساڵی ١٩٨٢ لە شاری (سنە) لە دایک بووە، لە دە ساڵیەوە لە ئەڵمانیایە، یەکەم کاری خۆی لە (٢٠٠٨) بڵاو کردەوە بە ناوی (Alles oder nix-هەمووی یان هیچ)،دواتر لە (٢٠١٢) ئەلبومێکی تری بەناوی (Nr. 415-ژمارە ٤١٥) دەرکرد، دوایین ئەلبومیشی لە (٢٠١٥) بڵاوکردەوە بە ناوی (Baba aller Babas-بابی هەموو بابان).
خاوەنی ستۆدیۆی خۆیەتی و خۆی کارە هونەریەکانی جێبەجێ دەکات، وا دەگوترێت کە لەگەڵ گروپی مافیایی دەستی تێکەڵەو لە (٢٠١٠) بە تۆمەتی ڕفاندنی ئۆتومبێلێکی پڕ لە زێڕ کە نرخەکەی بای (یەک ملیۆن و هەشت سەد هەزار) یۆرۆ بووە، دەستگیر کرا و دادگا بە هەشت ساڵ زیندانیکردن سزای دا ، بەڵام بەهۆی باش هەڵسوکەوتکردنی لە زیندان دوای دوو ساڵ بڕیاری ئازادکردنی درا،ئەم ڕاپەرە چیڕۆکی سەیری هەیە و لەناو شەقامی ئەڵمانیا دا قسە و باسی زۆری لەبارەوە دەکرێت.

 کە لە زیندان دەرچوو ئەم کلیپەی لەگەڵ زێڕەکانی بڵاوکردەوە (خەتەر لێرەیە - XATAR - IZ DA )
هێمن کوردۆ - ئەڵمانیا
وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا ، پەڕلەمانتارە بە ڕەگەز تورکەکانی وڵاتەکەی ئاگادار کردەوە کە گەشتی وڵاتی تورکیا نەکەن. ئەمەش دوای ئەوەی تورکیا بە ڕەسمی ناخۆشحاڵی خۆی دەربڕی سەبارەت بە دانگدان لەسەر بە جینۆساید ناساندنی ئەرمەنەکان.
وەزارەت لە ڕونکردنەوەیەکی  دا ئامۆژگاری پەڕلەمانتارە بەڕەگەز تورکەکانی کردووە ، کە لە ئێستادا گەشت بۆ وڵاتی تورکیا نەکەن و ئەوان ناتوانن سەلامەتیی ژیانی ئەوان بپارێزن

لە ماوەی ڕابردوو دا پەڕلەمانی ئەڵمانیا "بوندستاگ" بە زۆرینەی ڕەها ، پڕۆژەی بە جینۆساید ناساندنی ئەرمەنەکانیان پەسند کرد ،کە پێش سەدەیەک ڕوویداوە و ئەمەش کاردانەوەی 'چاوەڕوانکراو'ی تورکیای لێ کەوتەوە.
رەجەب تەیب ئەردۆگان سەرۆک کۆماری تورکیا، ئەو پەڕلەمانتارانەی بە "خوێن پیس" ناوبردبوو، وتبووشی : پێویستە پشکنینی خوێنیان بۆ بکرێت تا دڵنیا ببنەوە کە ئاخۆ تورکن یان نا.
 ئەمەش وای کرد، زۆرێک لەو لیپرسراو و هەڵسوڕاوانەی پەڕلەمان کە بە ڕەگەز تورکن ، سەردانە تایبەتی و سیاسیەکانیان بۆ وڵاتی تورکیا هەڵوەشێننەوە.



دیلان ده‌بێته‌ ئه‌ستێره‌یه‌کی هونه‌ری ئه‌ڵمانیا
ئاماده‌کردنی-هێمن کوردۆ

دیلان خۆشناو کچە هونەرمەندێکی بواری گۆرانی "پۆپ" ە لە وڵاتی ئەڵمانیا ، بەهۆی بەشداریکردن لە بەرنامەی (The Voice) ی ئەڵمانی  لە ماوەیەکی کورتدا جەماوەرێکی زۆری پەیدا کرد. دوای ئەوە دەستی بە کاری کلیپ کردووە.


سیروان بابان:ئه‌ڵمانیا په‌نابه‌رانی هه‌رێمی کوردستان دیپۆرتناکاته‌وه‌
له‌ پێنج مانگی ئه‌مساڵیشدا 9000 په‌نابه‌ر له‌ ئه‌ڵمانیا دیپۆرتکراونه‌ته‌وه‌
ئاماده‌کردنی:شه‌وقی کانه‌بی
دیپۆرت مانای چیه‌؟
ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی که‌ داوای په‌نابه‌ریان ره‌تکراوه‌ته‌وه‌، ئاگادارده‌کرێنه‌وه‌ که‌ ده‌بێت له‌ ماوه‌ی 30 رۆژدا ئه‌ڵمانیا جێبهێڵن. ئه‌گه‌ر په‌نابه‌ره‌که‌ له‌و وڵاتانه‌ هاتبوو که‌ ئه‌ڵمانیا به‌ وڵاتی ئاسایش به‌رقه‌رار له‌ قه‌ڵه‌میان ده‌دات ده‌بێت له‌ ماوه‌ی یه‌ک هه‌فته‌دا‌ ئه‌ڵمانیا جێبهێڵێت.
چۆن دیپۆرت ده‌کرێیته‌وه‌؟
زۆرجار باس له‌وه‌ ده‌کرێت که‌ پۆلیس به‌یانیان زوو هه‌ڵده‌کوتێته‌ سه‌ر ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی که‌ مافی مانه‌وه‌یان ره‌تکراوه‌ته‌وه‌و‌ له‌ خه‌و رایان ده‌په‌ڕێنن و بۆ فڕۆکه‌خانه‌ ده‌یان گوازنه‌وه‌. ئه‌وه‌ به‌و ئامانجه‌ ده‌کرێت که‌ هیچ رێگریه‌ک بۆ دیپۆرت کردنه‌وه‌که‌ دروست نه‌کرێت و له‌ کاتێکی زوودا بگه‌نه‌وه‌ وڵاته‌که‌ی خۆیان و لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار بتوانێت رێوشوێن بۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ی ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ بگرێته‌به‌ر.
زۆربه‌ی دیپۆرتکردنه‌وه‌کان له‌ رێگه‌ی ئاسمانی ده‌بێت. ئه‌گه‌ر یه‌ک که‌س بوو به‌ فرۆکه‌ی گشتی ده‌گوازرێنه‌وه‌. ئه‌گه‌ر ژماره‌یان گه‌یشته‌ سه‌رووی 100 که‌س حکومه‌ت فڕۆکه‌یه‌ک به‌ کرێ ده‌گرێت بۆ دیپۆرتکردنه‌وه‌یان. له‌ پڕۆسه‌ی دیپۆرتکردنه‌وه‌ی په‌نابه‌راندا کۆمه‌ڵێک وڵات به‌یه‌که‌وه‌ به‌شداری ده‌که‌ن له‌ چوارچێوه‌ی ئاژانسی پاراستنی سنوری ئه‌وروپا "فرونتیکس".
له‌و باره‌یه‌وه‌ سیروان بابان، شاره‌زای کاروباری په‌نابه‌ران له‌ ئه‌ڵمانیا رایگه‌یاند، هاوڵاتیانی هه‌رێمی کوردستان ئه‌گه‌ر مافی په‌نابه‌ریشیان پێ نه‌درێت دیپۆرت ناکرێنه‌وه‌، به‌ گشتی هاوڵاتیانی عێراق به‌ سونه‌و شیعه‌ دیپۆرت ناکرێنه‌وه‌، چونکه‌ عێراق شه‌ڕو ئاشوبی تێدایه‌.

که‌ی بڕیاری دیپۆرت راده‌گیرێت؟
کاتێک نوسینگه‌ی فیدڕاڵی کۆچ و کۆچبه‌ران داوای په‌نابه‌ری که‌سێک ره‌تده‌کاته‌وه‌،  ئه‌و ده‌زگایه‌ لێکۆڵینه‌وه‌ ده‌کات ئه‌گه‌ر ئه‌و که‌سه‌ له‌ وڵاته‌که‌ی خۆیدا مه‌ترسیه‌کی به‌رجه‌سته‌و روون هه‌بوو له‌ سه‌ر سه‌لامه‌تی ژیان و له‌ش و ئازادی. یاخود نه‌خۆشیه‌کی هه‌بێت و له‌ وڵاته‌که‌ی خۆی چاره‌سه‌ری نه‌بێت، یان منداڵ بێت و ژیانی بکه‌وێته‌ مه‌ترسی، له‌و حاله‌تانه‌دا دیپۆرتکردنه‌وه‌ی راده‌گیرێت و مافی مانه‌وه‌ی کاتی یه‌ک ساڵی پێ ده‌درێت. به‌ پێی راگه‌یه‌ندراوی نوسینگه‌ی فیدڕاڵی کۆچ و کۆچبه‌رانی ئه‌ڵمانیا له‌ پێنج مانگی یه‌که‌می ساڵی 2016 دا ته‌نها 1000 که‌س بڕیاری دیپۆرتکردنه‌وه‌یان راگیراوه‌.
ده‌رباره‌ی چانسی هاوڵاتیانی هه‌رێمی کوردستان بۆ پێدانی مافی په‌نابه‌ری، سیروان بابان رایگه‌یاند، بۆ ئه‌مساڵ ڕێژه‌ی %65ی ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی له‌ هه‌ر سێ وڵاتی سوریاو عێراق و ئه‌ریتریا هاتون مافی په‌نابه‌ریان پێدراوه‌.
له‌ چه‌ند ساڵی رابردوودا چه‌ند که‌س له‌ ئه‌ڵمانیا دیپۆرت کراونه‌ته‌وه‌؟
له‌ ساڵی 2014دا  11هه‌زار په‌نابه‌ر دیپۆرتکراونه‌ته‌وه. له‌ ساڵی 2015دا 21 هه‌زار که‌س و له‌ پێنج مانگی ئه‌مساڵیشدا 9000 په‌نابه‌ر له‌ ئه‌ڵمانیا دیپۆرتکراونه‌ته‌وه‌.
هاوڵاتیانی چ وڵاتێک دیپۆرت ده‌کرێنه‌وه‌؟
له‌ چه‌ند ساڵی رابردوودا به‌ پله‌ی یه‌که‌م هاوڵاتیانی وڵاتانی به‌ڵقان، سڕبیا، مه‌قدۆنیا، کۆسۆڤۆ، ئه‌لبانیا، بۆسنه‌ و هێرسک دیپۆرتکراونه‌ته‌وه‌. به‌ هۆی بوونی شه‌ڕو خراپی باری ئه‌منی هیچ بڕیارێک نیه‌ بۆ دیپۆرتکردنه‌وه‌ی په‌نابه‌رانی سوری و عێراقی.
ئایا گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ له‌ زیادبووندایه‌؟
به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی ژماره‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ زیاتره‌ له‌ ژماره‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ دیپۆرت ده‌کرێنه‌وه‌. به‌ پێی ئاماری وه‌زاره‌تی ناوخۆی ئه‌ڵمانیا له‌ پێنج مانگی سه‌ره‌تای ئه‌مساڵدا 20 هه‌زار که‌س ئاره‌زومه‌ندانه‌ خاکی ئه‌ڵمانیایان جێهێشتوه‌.
·       بۆ ئاماده‌کردنی ئه‌م راپۆرته‌ سود له‌ سایتی دۆیچه‌ ڤێله‌ DW وه‌رگیراوه‌.



گه‌نجانی کورد له‌ ئه‌ڵمانیا گۆرانی و موزیکی کوردی پێشکه‌شده‌که‌ن
شه‌وقی کانه‌بی-راپۆرت-ئه‌ڵمانیا



چه‌ند گه‌نجێکی په‌نابه‌ری کورد له‌ ئه‌ڵمانیا، به‌ گۆرانی و موزیکی کوردی به‌شداری له‌ ئاهه‌نگێکی موزیک و گۆرانی و شانۆی ئه‌ڵمانه‌کاندا ده‌که‌ن.




ناسر مه‌نسور وه‌ک گۆرانیبێژو هیوا کۆرگ وه‌ک پیانۆ ژه‌ن که‌ دوو گه‌نجی خه‌ڵکی شاری هه‌ولێری باشوری کوردستانن و له‌ ئه‌ڵمانیا ده‌ژین به‌شداریان له‌ ئاهه‌نگێکی ئه‌ڵمانه‌کان کرد، له‌ شاری ماربۆرگ و له‌ ئا‌هه‌‌نگه‌که‌دا 3 گۆرانی کوردیان پێشکه‌شکرد.




چه‌ند گروپێکی شانۆیی و موزیکی ئه‌ڵمانی له‌ ئاهه‌نگه‌که‌دا چه‌ند نمایشێکی شانۆیی و گۆرانیان پێشکه‌شکرد، ده‌ستخۆشیان له‌و گروپه‌ کوردیه‌که‌ کرد که‌ به‌شداری له‌ چالاکیه‌ هونه‌ریه‌کانی ئه‌ڵمانیادا ده‌که‌ن.